Çalışma Hayatını Kabusa Çeviren Zorbalık: Mobbing Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Tanımlanması 1980'lere dayanmasına rağmen Türkiye'nin çalışma hayatında son birkaç yıldır kendine yer bulabilmiş mobbing, hem kadınların, hem de erkeklerin yaşadığı en travmatik, sonuçları en ağır problemlerden.

Çalışma Hayatını Kabusa Çeviren Zorbalık: Mobbing Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Bu yazıda, mağduru intihara kadar sürükleme potansiyeli bulunan ve ülkece farkındalığımızı arttırmamız gereken mobbing konusuna değinelim.

Ailede, arkadaşlar arasında, okulda, işyerlerinde, komşuluk ilişkilerinde ve çeşitli topluluklar içerisinde görülebiliyor, yatay veya dikey olabiliyor. 

Birçok grup içerisinde görülse de, zamanımızın büyük bir kısmını geçirdiğimiz, ailemiz ve arkadaşlarımızdan daha çok etkileşimde olduğumuz işyerleri, mobbing konusunun en çok öne çıktığı ortamlar.

1970’lerde ise İsveçli Fizikçi Peter Paul Heinemann, Lorenz’in bu kavramsallaştırmasını bir grup çocuğun başka bir çocuğu hedef alarak eziyet etmesi, saldırması şeklinde uyarlıyor. 

1980’lerde ise İsveçli Pedagojik Psikolog Dr. Heinz Leymann bu kavramı; işyerlerinde çeteleşme, örgütlenme olarak kullanıyor; ve mobbing bu günlere geliyor.

“Düzenli, tekrar eden ve kasıtlı olan, çalışanın onurunu zedeleyici bir psikolojik terör davranışı.”

2011-2015 yılları arasındaki verilere göre, Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi Alo 170 hattına başvuran bu 15.762 kişinin 11.629’unun özel sektörden; ve ağırlıklı olarak 29 ila 33 yaşları arasında.

İnsan kaynakları birimlerine bu konuda çok iş düştüğü söylense de, onların yapabileceğinin farkındalık yaratma veya bu konuda bir takım kural, prosedür vb. yöntemler oluşturmaktan öteye geçecek güce sahip olacağını da söylemek zor.

Bu da yönetimdeki genel müdür vb. pozisyonların önemli bir kısmının, işi yönetebilecek kapasiteye sahip olsalar da iletişimi ve ilişkileri yönetebilecek, adaleti gözeten özellikler bakımından yoksun olabileceklerini düşündürüyor.

Bununla birlikte bazı yasal düzenlemeler de var; örneğin 19 Mart 2011 tarih ve 27879 sayılı Resmi Gazete’de “İşyerlerinde Psikolojik Tacizin Önlenmesi (Mobbing)” Başbakanlık Genelgesi yayımlandı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde “Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu” oluşturuldu. Mobbing konusuna ayrıca 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda da yer verildi. 

Çeşitli sivil toplum kuruluşları bu konudaki farkındalığa destek vermekle birlikte, tamamen bu konu özelinde kurulan Mobbingle Mücadele Derneği, çeşitli il temsilcilikleri vasıtasıyla hizmet veriyor.

Burada mobbinge maruz bırakılmış mağdurların ilgili kategorilerde ne gibi tepkilerle karşılaştıklarına dair cümlelere de yer verelim. (Mağdur yorumları ERA ve Future Bright araştırma şirketlerinin 2012 yılına ait Türkiye Mobbing Araştırması raporundan alınmıştır).

Kişinin çevresiyle iletişimini sınırlamaya yönelik davranışlar, sürekli sözünün kesilmesi, yüksek sesle azarlanması, karar süreçlerinin dışında tutulması, sözel saldırı ve tehdit alması. “Beni bir hastalık gibi gösterip, etrafımdaki insanları korkutmaya ve beni yalnız bırakmaya çalıştılar.”

İş arkadaşlarının ve amirlerinin mağdurla konuşmaması, yokmuş gibi davranmaları, odasının diğerlerinden izole bir yere taşınması. “Adeta siz görünmez olmuşsunuz gibi davranılıyor. Günaydına bile cevap alamıyorsunuz, kimse size tepki vermiyor, yok sayılıyorsunuz.” 

Mağdur hakkında söylentiler yayılması, yaptığı işle, bir özrüyle alay edilmesi, konuşmasıyla, yürüyüşüyle, etnik kökeniyle ilgili alaycı espriler yapılması, isim takılması. “Bu işi X’e verecektik ki neler yapardı, üstelik senden çok daha kısa sürede.”

Mağdura ya hiç iş verilmemesi ya da kapasitesinin altında veya çok anlamsız işlerin verilmesi. “En önemli toplantılar nedense benim katılamayacağım zamanlarda yapılmaya başlandı, sonrasında sizinle bilgi de paylaşılmıyor, ister istemez geride kalmanız sağlanıyor.”

Mağdurun tehlikeli, ağır ve zor işler yapmaya zorlanması, şiddet, hatta doğrudan cinsel taciz uygulanması...

Gerginlik ve öfke, kalıcı uyku bozuklukları, aşırı kilo alma veya verme, alkol veya madde bağımlılığı, sık geç kalma-hastalık izinleri, şiddetli depresyon, panik ataklar, kalp krizleri, ciddi hastalıklar, kazalar, ağlama nöbetleri, intihar girişimleri ve üçüncü kişiye yönelik şiddet görünen etkiler arasında sayılabilir.

PERYÖN ve Towers Watson tarafından 2013 yılında yapılan Mobbing Araştırması’ndaki verilere göre, şirketlerde mobbing’e neden olan en önemli etkenin %45’lik bir oranla “yetersiz liderlik” olduğu tespit edilmiş. Yetersiz iç iletişim ve yetersiz çözüm mekanizması da ilk sırayı takip eden diğer önemli etkenler arasında yer alıyor.

Yani zaten bu konuda yol gösterici bir prosedür / yöntem belirlenmemiş ve eğitim de verilmiyor; komite vb. bir yapılanma da mevcut değil.

Rekabetin ağırlaştığı iş dünyasında bu gibi yönetim zafiyetlerinin giderilmesi, kişilerin daha da bilinçlendirilmesi, mobbing vakalarının kayda alınması ve yönetilmesini sağlayan mekanizmaların oluşturulması, çalışan memnuniyetini daha ön planda tutan yönetim yaklaşımlarından standartlarından faydalanılması, işe alım süreçlerinde profesyonel yeteneklerin yanında kişisel gelişimini belli bir seviyeye getirebilmiş insanların seçilebileceği kriterlerin kullanılması, yasal düzenlemelerin geliştirilmesi, sivil toplum kuruluşlarının daha aktif hale gelmesi gerekiyor ki, zorbalıkların önü biraz olsun kesilebilsin.

Umuyoruz bir sonraki dünya mutluluk gününde daha sağduyulu, kişisel hırsların, egoların bir kenara bırakıldığı, yönetilebildiği, farklılıklardan beslendiğimiz, ötekileştirmelerin olmadığı yerlerde yaşıyor ve çalışıyor oluruz.

Eliz Esra Şimşek

Harvard Business Review Türkiye, Mart 2016

kendini bişey sanan doğru düzgün yönetim sisteminin olmadığı çalışanlarını sosyal anlamda gözetmeyen tek derdi para olan sözde kurumsal şirketlerde bu gibi olaylar çok olur tamamen yönetici liderle alakalı bir durum hele bu yönetici eğitimsizse daha çok mobbing vakaları yaşanır herkes küçük patroncuk olur

Kesinlikle sessiz kalmayın, acımayın. Kimse size acıyo mu? İşsiz kalma korkusuyla bazı şeyleri sineye çekiyor olabilirsiniz ama bilin ki onlar siz işsiz kalana kadar zorbalıklarına devam edecek. O zaman madem gideceksiniz içinizdeki her şeyi döküp öyle gidin bari. Siz sessiz kaldıkça durum kötüleşecek çünkü.

kurumsalım diye geçinen patron şirketleri ve ostim esnafı kafasında birim yöneticileri olduğu sürece mobbing de olur her bi halt da olur! ik dediğin genele vurduğunda Türkiye'de sikko bir birim (hakkını verenleri tenzih ederim) sırf denetimlerden geçmek için kurulmuş. kendi dertlerine çare bulamayacak yetersiz yeteneksizler mobbinge nasıl çare bulsun?!

işveren = götveren

Memlektin ruhu hasta bırak mobbingi hala sigortasını ödemeyen, sigortasını asgariden yatıran, mesai ücretlerini vermeyen şirketlerle dolu memleket ve bu insanlarda bizim içimizde naberrrr ;) belki eşin belki kardeşin belki de dostun. " şahsen ben gördüğüm her adaletsizliği hemen şikayet ediyorum devletin oç birimlerine"

Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)

Facebook Yorumları